In deze bijdrage wordt eerst de oor
sprong van de Sint-Jacobsverering
behandeld en de betekenis ervan
voor Bergen op Zoom; daarna ko
men het Sint-Jacobsgilde, de kapel
en het gasthuis aan de orde.
... Bergen op Zoom kan op die route
hebben gelegen: ten noorden had
Steenbergen Sint-Jacobus de
Meerdere als kerkpatroon, ten zui
den waren er kapellen van deze
heilige op Hoogschoten onder
Ekeren. later Sint-Jacobskapel, te
genwoordig Kapellen genoemd,
alsmede te Antwerpen zelf.
In 1650 stond er een huis met ach
terkamer en een doorgang naar de
Geweldigerstraat.68 Dit huis heette
in 1711 De Munte (Vismarkt
32).69 In 1715 rustte er nog een
cijns ten behoeve van het stads-
gasthuis als rechtsopvolger van de
Sint-Jacobsbroeders op.'n In 1865
werd het met De Eike Luite veree-
nigd tot één pand.
... Afb. 11Detail van de plattegrond van Bergen op Zoom door Jacob van
Deventer, ca. 1560.
Deken en gezworenen van het gil
de gingen in 1487 enige leningen
aan die kunnen wijzen op verbou-
wings- of herstelwerkzaamheden in
de kapel. Een en ander werd in
1515 weer afgelost.46
De hervorming te Bergen op Zoom
die in 1580 plaatsvond na plunde
ring en verwoestingen in de Grote
Kerk en de kloosters zal ook de
Sint-Jacobskapel niet ongemoeid
hebben gelaten. ... Een zekere Jacob de Brockere ver
kocht in 1467 aan de stad Bergen
op Zoom het huis, dat later Enge-
lenborch (Vismarkt nr. 30) heet
Te Bergen op Zoom werd de Sint-
Jacobskapel voor het eerst ge
noemd in 1424;16 het gilde in
144417 en het gasthuis in 1470.18
Het is echter wel aannemelijk dat
zij gelijktijdig ontstonden, wellicht
bij de aanleg van de Vismarkt aan
het einde van de 14e eeuw.
... De magistraat van Bergen op
Zoom had het toezicht op de stof
felijke bezittingen van het gilde;
schout, burgemeesters en
schepenen heetten dan ook wel
opperste uan der capeUen (van
Sint-Jacob).19 Zo nu en dan ver
1 De Sint Jacobskapel aan de
Vismarkt te Bergen op Zoom. met bij
dragen van W A. van Ham. C.D. Van-
wesenbeeck en L.J. Weijs. Bergen op
Zoom 1976. 2. ... Laatst bijgekomen leden: dames M brou
wer. Th Stuart uit Bergen op Zoom; heren
N. Zondag, G. Broekhans. pastor A. Ver-
haegen. M. Zurhorts uit Bergen op Zoom:
mevr. L. Engelsman De Dooy uit Helle-
voetsluis en drs.